«Τα πάντα αλλάζουν, όπως είχε πει νομίζω και ο Ηρόδοτος πριν από πολλά χρόνια, τα πάντα ρει και ουδέν παγίως μένει»
Ο Ηράκλειτος είναι γνωστός για την ιδέα της συνεχούς αλλαγής που διέπει ως νόμος το σύμπαν. Δική του είναι η φράση «Κανείς δεν μπορεί να μπει στο ίδιο ποτάμι δύο φορές». Πίστευε στο ότι ο κόσμος δημιουργείται από τη «φωτιά», την αντίθεση και τον πόλεμο μεταξύ των αντιθέτων, στο οποίο συμπληρώνει: «τα εναντιόδρομα έχουν ενιαία φορά - από τα αντίθετα γεννιέται η ωραιότερη αρμονία».
Ο Ηράκλειτος γεννήθηκε από μια αριστοκρατική οικογένεια στην Έφεσο, κατά το 544 π.Χ. Αν λάβουμε υπ' όψιν ότι η ακμή του συμπίπτει με την 69η Ολυμπιάδα (504 π.Χ.-501 π.Χ.) ...
Λίγα μάς είναι γνωστά για τα πρώτα χρόνια και τη μόρφωσή του, αλλά θεωρείται μάλλον αυτοδίδακτος και εμπνευσμένος, παρά εργατικός μελετητής του φυσικού κόσμου.
Ο Ηράκλειτος υπήρξε από παιδικής του ηλικίας άξιος θαυμασμού. Αν και δεν υπήρξε κανενός άλλου μαθητής, υποστήριζε ο ίδιος πως είχε μάθει τα πάντα από τον εαυτό του.
Η εποχή του είναι μεταβατική και σηματοδοτείται από μεγάλες κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές αλλαγές.
Σύμφωνα με τον Ηράκλειτο, οι άνθρωποι διακρίνονται σε "αφυπνισμένους" και "καθεύδοντες". Οι καθεύδοντες (δηλ. οι "κοιμώμενοι") δεν κατανοούν την ατέρμονα ροή των συμβάντων και των πραγμάτων και παραμένουν υπόδουλοι των ψεύτικων και εύκολων δοξασιών και εντυπώσεων, που ο καθένας τους δημιουργεί σε μια δική του υποκειμενική διάσταση.
Οι αφυπνισμένοι, είναι αυτοί που κατανοούν την διαφορά μεταξύ του ευρύτερου συμπαντικού νόμου και της αλήθειας του (που ο Ηράκλειτος ονόμασε «λόγο»), από τα επιφαινόμενα, από αυτά δηλαδή που αντιλαμβάνεται μέσα σε έναν προσωπικό και υποκειμενικό χώρο που δημιουργεί.
----------------------------------
Ηράκλειτος, Αρμονία των Αντιθέτων
Κατά τον Ηράκλειτο, Η φύση αγαπά τις αντιθέσεις και ξέρει να χειρίζεται τη σύνθεσή τους για να παράγει την αρμονία.
Αγαπάει και η φύση τα αντίθετα, και µ’ αυτά, όχι µε τα όμοια, δημιουργεί τη συμφωνία∙ έτσι γίνεται και ενώνει, λόγου χάρη, το αρσενικό µε το θηλυκό, όχι όμως και το κάθε ον µε το όμοιό του, και πραγματώνει την πρώτη ομόνοια µε την ένωση των αντιθέτων κι όχι των ομοίων.
Φαίνεται πως και η τέχνη κάνει το ίδιο, µε το να μιμείται τη φύση.
Η ζωγραφική, αναμειγνύοντας τα άσπρα και τα µαύρα χρώματα, τα κίτρινα και τα κόκκινα, πετυχαίνει να συμφωνούν οι εικόνες µε το μοντέλο. Η μουσική, συνδυάζοντας τους ψηλούς ήχους µε τους χαμηλούς, τους μείζονες και τους ελάσσονες, µε διαφορετικές φωνές, δημιουργεί µια μοναδική αρμονία.
Η γραμματική µε τη μείξη των φωνηέντων και των συμφώνων χτίζει όλη της την τέχνη.
Καλύτερος είναι δε εκείνος που προτιμάει την υστεροφημία από την παροδική δόξα
To αντικείμενο της φιλοσοφίας του δεν είναι η υλική αρχή αυτού του κόσμου αλλά ο εσωτερικός ρυθμός, ο Λόγος για τον οποίο ο κόσμος κινείται και ρυθμίζεται.
Ο Ηράκλειτος είναι ο φιλόσοφος του αιώνιου γίγνεσθαι.
Πολλές από τις δραστηριότητές του Ηράκλειτου ήταν αινιγματικές και η φιλοσοφία του ερμηνευόταν δύσκολα, γι’ αυτό ονομάστηκε «σκοτεινός φιλόσοφος».
Αποφθέγματα του Ηράκλειτου
Αν δεν ελπίζεις, δε θα βρεις το ανέλπιστο, που είναι ανεξερεύνητο και απλησίαστο.
Όταν ακούν δεν καταλαβαίνουν και γι’ αυτό μοιάζουν με κουφούς. Σ’ αυτούς ταιριάζει η παροιμία: Παρόντες απουσιάζουν.
Ο δρόμος που ανεβαίνει κι ο δρόμος που κατεβαίνει είναι ένας κι ο ίδιος δρόμος.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου