Κωστής Παλαμάς - Πατέρες ...για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούργια γέννα. π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νάρθει, κι’ όλο συντρίμμι χάνεται στο γύρισμα των κύκλων.

 Η Ελλάδα είναι αρχαία και παντοτινή, βρίσκεις όμως τη δύναμη του αρχαίου στο περπάτημα του νέου, όπως στη συμπεριφορά ενός παιδιού επιβιώνει η στάση του πατέρα ή της μάνας.

Κι εγώ ποιος είμαι; αναρωτιέται ο Κωστής Παλαμάς. «Εγώ είμαι του απόμερου ζευγολατιού που μέσα του πρωτόειδες το φως και της μητέρας σου το χαμογέλιο, εγώ είμαι  του απόμερου υποστατικού και ο φυτευτής και ο κύρης, του απόμερου περιβολιού πατέρας, και δικός σου». Έτσι ο κάθε αναγνώστης που συναντά τον ποιητή είναι παιδί του. «Κι εσύ παιδί απ’ το αίμα μου κι από το λογισμό μου, παιδί μου εσύ».  Το παιδί, ο καθένας, είναι κληρονόμος του περιβολιού.

Ο Επίλογος του ποιήματος (21 στίχοι) είναι μια ειλικρινής και θερμή αποστροφή προς το παιδί αυτό, τον κληρονόμο του περιβολιού – που συμβολίζει τη διαχρονική παρουσία της Ελλάδας και του Πολιτισμού της. Παραθέτω τους στίχους:

Παιδί, το περιβόλι μου που θα κληρονομήσεις,

όπως το βρεις κι όπως το δεις να μην το παρατήσεις.

Σκάψε το ακόμα πιο βαθιά και φράξε το πιο στέρεα

και πλούτισε τη χλώρη του και πλάτυνε τη γη του,

κι ακλάδευτο όπου μπλέκεται να το βεργολογήσεις,

και να του φέρνεις το νερό το αγνό της βρυσομάνας,

κι αν αγαπάς τ’ ανθρωπινά κι όσα άρρωστα δεν είναι,

ρίξε αγιασμό και ξόρκισε τα ξωτικά, να φύγουν,

και τη ζωντάνια σπείρε του μ’ όσα γερά, δροσάτα.

Γίνε οργοτόμος, φυτευτής, διαφεντευτής.

Κι αν είναι  κι έρθουνε χρόνια δίσεχτα, πέσουν καιροί οργισμένοι, κι όσα πουλιά μισέψουνε σκιασμένα,

κι όσα δέντρα για τίποτ’ άλλο δε ’φελάν παρά για μετερίζια,

μη φοβηθείς το χαλασμό. Φωτιά! Τσεκούρι! Τράβα, ξεσπέρμεψέ το, χέρσωσε το περιβόλι, κόφ’ το,

και χτίσε κάστρο απάνου του και ταμπουρώσου μέσα,

για πάλεμα, για μάτωμα, για την καινούρια γέννα

π’ όλο την περιμένουμε κι όλο κινάει για νά ’ρθει,

κι όλο συντρίμμι χάνεται στο γύρισμα των κύκλων.

Φτάνει μια ιδέα να σ’ το πει, μια ιδέα να σ’ το προστάξει, κορόνα ιδέα, ιδέα σπαθί, που θα είν’ απάνου απ’ όλα.

Το παιδί οφείλει να μην παρατήσει το περιβόλι που θα κληρονομήσει. Να το σκάψει βαθύτερα και να το περιφράξει ασφαλέστερα. Να το περιποιηθεί, να το εμπλουτίσει, να το κλαδέψει, ποτίζοντάς το με αγνό νερό πηγής. Οφείλει να ξορκίσει τα ξωτικά, να φύγουν, για να αναπτυχθεί περισσότερο. Γενικά, το παιδί πρέπει να κουμαντάρει, να ελέγχει το περιβόλι.

Αν όμως έρθουν χρόνια δίσεχτα, αν πέσουν καιροί οργισμένοι, αν τα πουλιά εξαφανισθούν και τα δέντρα μείνουν  κούτσουρα, τότε «μη φοβηθείς το χαλασμό. Φωτιά! Τσεκούρι!».  Να χερσώσεις το περιβόλι και να χτίσεις επάνω του κάστρο. Πάλεψε, για την καινούρια γέννα. Φτάνει μια ιδέα να σ’ το προστάξει, μια ιδέα που θα ’ναι πάνω από όλα.