Η Ελλάδα θα πρέπει με αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση να τοποθετηθεί σε ένα περιβάλλον υψηλών προκλήσεων αλλά και προοπτικών. Εξάλλου, όπως έλεγε πρόσφατα ο Ισραηλινός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ Manuel Trajtenberg, μια κρίση συνιστά μια τεράστια ευκαιρία να τα «διαλύσει» κανείς όλα και να τα κτίσει από την αρχή.
Οι εξελίξεις στον κόσμο είναι καταιγιστικές. Η ψηφιοποίηση της οικονομίας και η διείσδυση της ρομποτικής στην παραγωγή οδηγούν την κούρσα. Έως το 2030 τουλάχιστον 400 εκατ. θέσεις εργασίας θα πρέπει να έχουν δώσει τη θέση τους σε κάτι καινούργιο. Στην Ελλάδα ωστόσο ακόμη συζητούμε αν θα επιτρέπονται ιδιωτικά πανεπιστήμια ή κατά πόσο θα πρέπει το εκπαιδευτικό σύστημα και η έρευνα να συνδεθούν με την αγορά εργασίας.
«Τα πράγματα δεν μπορούν να παραμείνουν τα ίδια, ενώ όλα έχουν αλλάξει», έλεγε χαρακτηριστικά σε πρόσφατο συνέδριο του Economist ο αναγνωρισμένος καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Τέξας Δημήτρης Νανόπουλος. Ο ίδιος εξέφραζε με πάθος την άποψη ότι η Ελλάδα θα μπορούσε αντιθέτως να είναι παράδεισος γνώσης, με λίστες αναμονής για τα ελληνικά πανεπιστήμια. Μάλλον όμως βρισκόμαστε μακριά από αυτό.
«Η βασική εξαγωγή της Ελλάδας είναι να εκπαιδεύει ανθρώπους που δεν χρειάζεται», τονίζει επανειλημμένα ο ερευνητής και διευθυντής πληροφορικής του ΜΙΤ Media Lab Μιχάλης Μπλέτσας, φέρνοντας το παράδειγμα ότι η χώρα διαθέτει δύο φορές τον μέσο αριθμό γιατρών αναλογικά με τον πληθυσμό και, αντιθέτως, μόλις το 1/3 σε νοσηλευτικό προσωπικό.
Brain drain και brain gain
Ένα από τα βασικά προβλήματα του ελληνικού συστήματος είναι η χαμηλή ανεξαρτησία των ελληνικών πανεπιστημίων, που αντικατοπτρίζεται και στις πενιχρές εισροές φοιτητών στην Ελλάδα. Αντιθέτως, η χώρα εμφανίζει υψηλό αριθμό εκροών καταρτισμένων νέων. Ορισμένες εκτιμήσεις, οι οποίες προσμετρούν την επένδυση του κράτους και της κοινωνίας σε αυτούς τους ανθρώπους, υπολογίζουν σε περισσότερα από 17 δισ. ή 10% του ΑΕΠ το κόστος για την Ελλάδα από το brain drain.
Οι 500.000 που έφυγαν τα τελευταία χρόνια αποτελούν πράγματι ίσως το πιο δυναμικό και εκπαιδευμένο μέρος της ελληνικής κοινωνίας, εκείνο που συνήθως τροφοδοτεί την ανάπτυξη. Ωστόσο, το brain drain ως φαινόμενο -που δεν σχετίζεται πάντα με μια κρίση όπως στην περίπτωση της Ελλάδας- δεν θα πρέπει να δαιμονοποιείται. Οι άνθρωποι αυτοί συλλέγουν γνώση και εμπειρία, η οποία μπορεί να αποβεί χρήσιμη για τη χώρα. Η ελληνική διασπορά εξάλλου μπορεί να διαδραματίζει ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο ως τέτοια.
Από την άλλη πλευρά, όσοι έχουν μείνει στην Ελλάδα δεν σημαίνει ότι βρίσκονται απομονωμένοι από τη διεθνή κοινότητα, την εποχή του διαδικτύου και της κινητικότητας.
Ο δρόμος μπροστά για την Ελλάδα
Πριν απ’ όλους οι ίδιοι οι πολίτες οφείλουν να διεκδικήσουν ποιοτικούς θεσμούς, αμερόληπτη και αποτελεσματική δικαιοσύνη, σταθερό φορολογικό σύστημα με τις επενδύσεις στο επίκεντρο, και γενικώς ένα κράτος που θα ενθαρρύνει και δεν θα τιμωρεί την επιχειρηματικότητα, ιδίως στους τομείς της έρευνας και των νέων τεχνολογιών. Παράλληλα, όμως, ο ιδιωτικός τομέας θα πρέπει να δώσει πολύ μεγαλύτερη έμφαση απ’ ό,τι σήμερα στον τομέα της Έρευνας & Ανάπτυξης. Συγχρόνως, μια μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος θα ήταν σε θέση μεσομακροπρόθεσμα να δώσει ώθηση στην ελληνική οικονομία. Σημαντική παράμετρος είναι η δημιουργία ερευνητικών κέντρων στα ελληνικά πανεπιστήμια σε συνεργασία με τον ιδιωτικό τομέα. Σημειωτέον, προφανώς τα startups δεν είναι σε θέση από μόνα τους να εκτοξεύσουν το εθνικό ΑΕΠ. Ωστόσο, καλλιεργούν μια κουλτούρα απαραίτητη για τη λειτουργία μιας σύγχρονης οικονομίας με το βλέμμα στο μέλλον. Η Ελλάδα μπορεί να αντιγράψει μοντέλα που με επιτυχία εφαρμόστηκαν σε χώρες όπως το Ισραήλ. «Κλειδί» για την ευρύτερη αναπτυξιακή στρατηγική της χώρας είναι η μεταφορά πόρων και δυνάμεων προς τους πιο εμπορεύσιμους τομείς της οικονομίας.
Με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, μελέτες έχουν καταδείξει ότι μόνο 3.000 σε 500.000 ελληνικές επιχειρήσεις έχουν σήμερα τα υγιή χαρακτηριστικά για να αναπτυχθούν, να δημιουργήσουν προστιθέμενη αξία και να προσελκύσουν επενδύσεις, μέσα στο σημερινό διεθνές περιβάλλον.
Το μέλλον του κόσμου είναι πιο πολλά υποσχόμενο απ’ ό,τι ορισμένοι πιστεύουν. Τεχνολογικές «επαναστάσεις» έχουν υπάρξει ξανά στο παρελθόν. Μπορεί τα στάδια μετάβασης να ήταν κάθε φορά επώδυνα, με κερδισμένους και χαμένους, ωστόσο η απασχόληση δεν μειώθηκε, αλλά αντιθέτως σε βάθος χρόνου αυξήθηκε, και το βιοτικό επίπεδο βελτιώθηκε.
Παρ’ όλες τις αδυναμίες, η Ελλάδα θα πρέπει με αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση να τοποθετηθεί σε ένα περιβάλλον υψηλών προκλήσεων αλλά και προοπτικών. Εξάλλου, όπως έλεγε πρόσφατα ο Ισραηλινός καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ Manuel Trajtenberg, μια κρίση συνιστά μια τεράστια ευκαιρία να τα «διαλύσει» κανείς όλα και να τα κτίσει από την αρχή.
Πηγή:naftemporiki.gr/
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου